Η Ακαθάριστη Εθνική Ευτυχία

Το «προϊόν» παραδίδει σκυτάλη στην «ευτυχία» αφού οι οικονομικοί δείκτες δεν μπορούν πλέον να αποτυπώσουν την «ευημερία» μιας χώρας.

Της Βάλιας Μπαζού από το Το Πράσινο Ποντίκι

Όταν το 1972, ο βασιλιάς του Μπουτάν καθιέρωσε τον όρο Ακαθάριστη Εθνική Ευτυχία, σε απάντηση του όρου Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν, οι ισχυροί ηγέτες του κόσμου, οι διεθνείς οργανισμοί, οι τράπεζες και οι επενδυτικοί οίκοι, γελούσαν ειρωνικά και περιπαικτικά μιλούσαν για το καπρίτσιο μιας χώρας που έχοντας καταρρεύσει οικονομικά συγχέει το ΑΕΠ με τις αρχές του Βουδισμού.
Το χάσμα, τότε ήταν τεράστιο. Eκείνοι μετρούσαν τους οικονομικούς δείκτες, που ήταν πέρα και έξω από τις επιταγές της «θεάς» οικονομίας και ο βασιλιάς του Μπουτάν, μιας χώρας με πληθυσμό περίπου 700.000 κατοίκους και έκταση 47 τετραγωνικά χιλιόμετρα, μιλούσε για μια σύνθετη εξίσωση που δεν θα περιοριζόταν στα στεγνά οικονομικά στοιχεία, αλλά που θα έδινε την πραγματική εικόνα μιας χώρας συνυπολογίζοντας και άλλες παραμέτρους.
Τριάντα εννιά χρόνια, μετά οι εξπέρ της οικονομίας θεωρούνται ξεπερασμένοι και η πολιτική του Μπουτάν δικαιώνεται, αφού ο όρος Ακαθάριστη Εθνική Ευτυχία (Gross National Happiness – GNH) τείνει να αντικαταστήσει τον όρο Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν – ΑΕΠ ( Gross National Product – GNP). Ο ΟΟΣΑ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και μεμονωμένα χώρες όπως η Βρετανία, η Γαλλία και ο Καναδάς, αρχίζουν να ζητούν από τους ειδικούς να εντρυφήσουν πάνω στην εξίσωση της «ευτυχίας» αφού η ευημερία των οικονομικών δεικτών δεν ταυτίζεται, πλέον, με την πραγματική ευημερία μιας χώρας.

Από το ΑΕΠ στο ΑΕΕ

Μέχρι σήμερα το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν, το εισόδημα που αποκτούν οι κάτοικοι μιας χώρας ανεξάρτητα του σε ποια χώρα το έχουν αποκτήσει, αποτελεί τη μοναδική «μονάδα» μέτρησης της ευημερίας μιας χώρας. «Μονάδα» μέτρησης που θεωρείται, πλέον, συμβατική και περιορισμένων δυνατοτήτων αφού δεν λαμβάνει υπόψη την ποιότητα της ζωής, της ανάπτυξης,  της διακυβέρνησης,  των εργασιακών σχέσεων, της υγείας, του φυσικού περιβάλλοντος και του πολιτισμού.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες που επεξεργάζονται το δύσκολο εγχείρημα του προσδιορισμού της Ακαθόριστης Εθνικής Ευτυχίας, σε σημείο που να αποτελεί επίσημο διεθνές εργαλείο για την ανάπτυξη πολιτικών και τη λήψη μέτρων, οι απαραίτητοι ποιοτικοί και ποσοτικοί δείκτες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη είναι οι εξής:

-οικονομική ευημερία: ένας συνδυασμός οικονομικών στοιχείων όπως το καταναλωτικό χρέος, το μέσο εισόδημα, η εισοδηματική διανομή αλλά και οι δείκτες τιμών της αγοράς

-περιβαλλοντική ευημερία: συνδυασμός περιβαλλοντικών δεδομένων όπως η ρύπανση, ο θόρυβος, το κυκλοφοριακό, η ανάπτυξη των πόλεων

-υγεία: δείκτης βασισμένος στα στατιστικά στοιχεία για την υγεία –φυσική και ψυχική- του πληθυσμού μιας χώρας

-εργασιακή ευημερία: σύνθετος δείκτης που λαμβάνει υπόψη τα ποσοστά της ανεργίας, της αλλαγής εργασίας και εργασιακών σχέσεων, τις καταγγελίες για καταπάτηση των εργασιακών κεκτημένων ακόμα και τον αριθμό των εργασιακών αντιπαραθέσεων που φτάνουν στα δικαστήρια.

-κοινωνική ευημερία: δείκτης που «αποτυπώνει» την δημόσια ασφάλεια, την εγκληματικότητα, τις κοινωνικές διακρίσεις ακόμα και τα ποσοστά διαζυγίων.

-πολιτική ευημερία: δείκτης που καταγράφει την ποιότητα της διακυβέρνησης, τον σεβασμό των ελευθεριών και των δικαιωμάτων.

Πρωτοβουλίες στην ΕΕ

Οι επισημάνσεις των επιστημόνων αποτελούν εδώ και τρία χρόνια προτεραιότητα του ΟΟΣΑ, ο οποίος υποστηρίζει, πλέον, το παγκόσμιο κίνημα που αναπτύσσεται για τη δημιουργία νέων στατιστικών μεθόδων-δεικτών μέτρησης της προόδου,  αφού το ανά κεφαλή ΑΕΠ , δεν ταυτίζεται με τον δείκτη ευημερίας και προόδου  μιας χώρας.

Οι επικεφαλής του ΟΟΣΑ υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται νέα στατιστικά εργαλεία μέτρησης που αποτυπώνουν τις αλλαγές όχι μόνον στα εισοδήματα των πολιτών αλλά και στην  ποιότητα της ζωής τους, με στόχο τη βελτίωση των πολιτικών που αποφασίζονται και του τρόπου που υλοποιούνται.

Τη σκυτάλη μετά τον ΟΟΣΑ πήρε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή που επίσης αναγνώρισε την ανάγκη  βελτίωσης των δεδομένων και των δεικτών που «αποτυπώνονται» στο ΑΕΠ. Στο πλαίσιο αυτό πριν από τέσσερα χρόνια,  η Επιτροπή σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,  τη Λέσχη της Ρώμης, το WWF και τον ΟΟΣΑ) οργάνωσαν το Συνέδριο «Beyond GDP» ( Πέραν του ΑΕΠ),  το οποίο ανέδειξε κατ΄αρχήν την ύπαρξη μιας ισχυρής υποστήριξης εκ μέρους πολιτικών αναλυτών αλλά και ειδικών επιστημόνων από το χώρο της οικονομίας, του περιβάλλοντος και των κοινωνικών επιστημών.  Οι αξιωματούχοι της Επιτροπής δεν έμειναν στις διαπιστώσεις αλλά προχώρησαν στην υλοποίηση της ανάγκης βελτίωσης των δεδομένων και των δεικτών μέσα από την ανάληψη συγκεκριμένων δράσεων.

Ένα πρώτο κείμενο που έχει τεθεί επί τάπητος, υπογραμμίζει κατ’ αρχήν το γεγονός ότι η ΕΕ στηρίζει πολλές αποφάσεις και μέσα πολιτικής στο ΑΕΠ και παράλληλα  επισημαίνει την ανάγκη τα μέτρα αντιμετώπισης της οικονομικής κρίσης να μην στηρίζονται μόνον σε αυτούς τους δείκτες αλλά και σε άλλους στο πλαίσιο της χάραξης νέων στρατηγικών στόχων για την αναθεώρηση της Συνθήκης της Λισαβόνας το 2012.

Η Επιτροπή μεταξύ άλλων προτείνει πέντε δράσεις που θα πρέπει να εφαρμοστούν και συγκεκριμένα την προσθήκη περιβαλλοντικών και κοινωνικών δεικτών στο ΑΕΠ. Όσον αφορά στους περιβαλλοντικούς δείκτες, προτείνεται να συνεκτιμώνται  άξονες όπως:

– αλλαγή του κλίματος και χρήση της ενέργειας

– φύση και βιοποικιλότητα

– ατμοσφαιρική ρύπανση και επιπτώσεις στην υγεία

– χρήση και ρύπανση των υδάτων

– παραγωγή αποβλήτων και χρήση των πόρων

Στο κείμενο επισημαίνεται ακόμα ότι είναι αναγκαία η συμπλήρωση του ΑΕΠ με στατιστικές που θα καλύπτουν άλλες οικονομικές και κοινωνικές κ παραμέτρους, από τις οποίες εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η ευμάρεια του ανθρώπου.

Η Επιτροπή θα πρέπει το αργότερο μέχρι το 2012, να έχει συντάξει έκθεση στην οποία θα περιγράφεται το πλαίσιο των νέων δεικτών που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη αλλά και ο τρόπος εφαρμογής τους.

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s